Φοίβος Πιομπίνος

23/1/2018 | Category: Φοίβος Πιομπίνος

Γλωσσικά τινα (ΣΝΖ’): τα ρήματα υπερασπίζω, υποσκάπτομαι, υπόσχομαι, υποφέρω, υποψιάζομαι και υφίσταμαι

     Το ρήμα υπερασπίζω έχει ακριβώς την ίδια σημασία τόσο στην ενεργητική όσο και στην παθητική φωνή   του ως υπερασπίζομαι και σημαίνει προστατεύω ήγ υποστηρίζω κάποιον ενάντια σε επίθεση, προσβολή (π.χ. θα υπερασπίσω ή θα υπερασπιστώ την τιμή της οικογένειάς μου) ή ως συνήγορος σε δίκη (π.χ. τον υπερασπίζει ικανότατος δικηγόρος).

Το ρήμα υποσκάπτομαι σπάνια χρησιμοποιείται στον αόριστο χρόνο.

Η μετοχή υποσχεμένος του ρήματος υπόσχομαι, η οποία αναφέρεται σε ορισμένα λεξικά, δεν συνηθίζεται στην κοινή νεοελληνική. Ο λόγιος  τύπος υπεσχημένος αυτής της μετοχής  απαντάται ως ουσιαστικό στον πληθυντικό αριθμό υπό την έννοια των υποσχέσεων (π.χ. σημειώθηκαν έντονες λαϊκές αντιδράσεις και διαμαρτυρίες, γιατί η κυβέρνηση δεν τήρησε τα υπεσχημένα)

Του ρήματος υποφέρω στον απλό προφορικό λόγο απαντάται και ο ενεστώτας της παθητικής φωνής σε εκφράσεις όπως δεν υποφέρεται για κάποιον ή κάτι που δεν μπορεί να το αντέξει κανείς.

Η μετοχή υποψιασμένος του ρήματος υποψιάζομαι έχει κυρίως την έννοια εκείνου που, λόγω εμπειρίας, προβληματισμού κτλ. έχει επάρκεια σε κάποιο θέμα και μπορεί να αντιλαμβάνεται    ευκολότερα πράγματα που δεν τα αντιλαμβάνονται πολλοί (π.χ. αν είσαι υποψιασμένος για τον τρόπο που λειτουργεί το πολιτικό σύστημα, καταλαβαίνεις που αποσκοπούν οι δηλώσεις του πρωθυπουργού / ένας υποψιασμένος αναγνώστης / ακροατής / θεατής).

Η μετοχή υφιστάμενος του ρήματος υφίσταμαι εκτός από επίθετο (π.χ. ο υφιστάμενος αποκλεισμός / η υφιστάμενη κατάσταση / τα υφιστάμενα δημοτικά τέλη) απαντάται και ως ουσιαστικό χαρακτηρίζοντας κάποιον κατώτερο στην ιεραρχία σε σχέση με τον ανώτερό του (π.χ. ο διευθυντής συμπεριφέρεται ευγενικά στους υφισταμένους του).

 

Φοίβος Ι. Πιομπίνος   piombinos.com