Ο NG προτείνει

28/3/2018 | Category: Ο NG προτείνει

Το ελληνικό «αρχιπέλαγος» της Ανατολικής Μεσογείου

Τμήμα των Δωδεκανήσων ή αποκαλούμενων παλαιότερα  Νοτίων Σποράδων αποτελεί το σύμπλεγμα δεκατεσσάρων ελληνικότατων νησίδων της Ανατολικής Μεσογείου, από τις οποίες η μεγαλύτερη και κατοικήσιμη είναι η Μεγίστη (ή Καστελλόριζο). Αυτές είναι οι εξής:  ΄Αγιος Γεώργιος, Αγριέλαια, Βουτσάκια (2 βράχοι), Μεγάλο Μαύρο Ποϊνί και Μικρό Μαύρο Ποϊνί (βραχονησίδες), Μεγίστη, Πολυφάδος ΄Ενα και Πολυφάδος Δύο (βραχονησίδες), Ρω, Στρογγυλή, Τραγόνερα, Ψωμί και Ψωραδιά. Αυτές αποτελούν τα προκεχωρημένα φυλάκια του Ελληνισμού στο υπογάστριο της Μικράς Ασίας πρός τα άκρα της Μεσογείου.

Απ΄αυτές η Στρογγυλή ή Υψηλή αποτελεί το ανατολικότερο ελληνικό έδαφος, εξαιρουμένης βέβαια της Κύπρου, και δεν έχει μόνιμους κατοίκους αλλά απόσπασμα καταδρομέων του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ. Η Ρω, που ονομαζόταν στην Αρχαιότητα Ρώγη ή Ρόπη και χρησίμευε ως κρίκος στην αλυσίδα στρατιωτικών παρατηρητηρίων του Ροδιακού κράτους, έγινε γνωστή από τη Δέσποινα Αχλαδιώτη (1890-1982). Η ξακουστή αυτή Κυρά της Ρω, από το 1943 ώς τον θάνατό της ανελλιπώς, έκανε το πρωί την έπαρση και το βράδυ την υποστολή της ελληνικής σημαίας. Τέλος το μεγαλύτερο νησί του συμπλέγματος ονομάστηκε από τους Δωριείς άποικους Μεγίστη  -άραγε κατ’ ευφημισμό ή επειδή ξεχώριζε από τ’ άλλα νησιά του συμπλέγματος;- και Καστελλόριζο από τους Ιωαννίτες Ιππότες περί τα τέλη του 14ου αιώνα επί του 8ου Μαγίστρου του Τάγματος, όταν ανήγειραν κάστρο επί του κοκκινωπού βράχου (Castel Rosso) στην αριστερή είσοδο του λιμανιού του παραθαλάσσιου οικισμού.  ΄Αλλοι  ισχυρίζονται πως ετυμολογικά η ονομασία οφείλεται στο ότι ο οικισμός ήταν κτισμένος στα ριζά του Καστελίου. Εξάλλου αρχαία παράδοση αναφέρει πως ο πρώτος οικιστής του νησιού ονομαζόταν Μεγιστέας. Ο Στέφανος ο Βυζάντιος το αναφέρει ως Πολυΐστωρ. Το νησί αυτό, επί του οθωμανού σουλτάνου Σουλεϊμάν Β’, είχε φτάσει να έχει εμπορικό στόλο 500 ιστιοφόρων, που επιδίδονταν στο εμπόριο ξυλείας, κάρβουνου, χαλιών και άλλων ειδών, που τα πουλούσαν στην Αίγυπτο, στην Παλαιστίνη, στην Κύπρο, στα νησιά του Αιγαίου, ακόμα και στην Ιταλία. Οι κάτοικοι του νησιού δημιούργησαν μάλιστα αποικίες στα απέναντι  παράλια της Μικράς Ασίας: Καλαμάκι, Αντίφυλλος ή ΄Αντίφελλος (σημ. Κας), Τρίστομη, Κάκαβα, Μύρα, Λιβίσι, Φοίνικας. Εν πάση περιπτώσει, αφού το νησί πέρασε από σειρά κατακτητών και μολονότι υπέστη κατά καιρούς  ολικές σχεδόν καταστροφές, έφτασε να αριθμεί 12-14.000 κατοίκους στις αρχές του 20ού αιώνα. ΄Ομως το 1904-1905 άρχισε μαζική μετανάστευση των αντρών προκειμένου να αποφύγουν τη στροτολόγησή τους στον τουρκικό στρατό.  Κατά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας το 1943, το Καστελλόριζο βομβαρδίστηκε από τους ΄Αγγλους, και οι κάτοικοι κατέφυγαν στα τουρκικά παράλια και στο στρατόπεδο Νουζεϊράτ στη Γάζα της Παλαιστίνης. Εκατοντάδες βρετανοί στρατιώτες αποβιβάστηκαν στο νησί, οι οποίοι, μόλις διαπίστωσαν πως τα σπίτια ήταν αφύλαχτα, προχώρησαν σε λεηλασίες. ‘Οταν οι παλαιοί κάτοικοι θέλησαν να επανέλθουν από την αυτοεξορία τους, η πιο εύπορη περιοχή του οικισμού πυρπολήθηκε  από τους Συμμάχους προκειμένου να καλυφθούν οι λεηλασίες. Στην πυρκαγιά καταστράφηκαν ολοσχερώς 1.400 σπίτια. Με τη Συνθήκη των Παρισίων στις 10 Φεβρουαρίου 1947 το Καστελλόριζο, φάντασμα πια της προηγούμενης ικμάδας του, προσαρτήθηκε με όλα τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα.  Σήμερα, οι 400,  βάσει της επίσημης απογραφής του 2011,  κάτοικοι του νησιού και ολόκληρου του συμπλέγματος,  ζουν ως αληθινοί ακρίτες στην εσχατιά του Ελληνισμού, 72 ν.μ. μακριά από τη Ρόδο, 150 ν.μ. από την Κύπρο και μόλις 1,25 ν.μ. από το τουρκικό Κας, κρατώντας αναμμένη τη δάδα του, απέναντι στον τουρκικό επεκτατισμό που επιδιώκει και  απειλεί να τους εξανδραποδίσει, ερήμην του μεγαλείου της ελληνικής ψυχής και του σθένους του ελληνικού στρατού που φυλάσσει Θερμοπύλες.

 

Φοίβος Ι. Πιομπίνος    piombinos.com