Φοίβος Πιομπίνος

13/3/2019 | Category: Φοίβος Πιομπίνος

Ποιος ήταν ο Μπεργαδής ή Μπεργαής;

Ο Μπεργαδής ή Μπεργαής, αγνώστου λοιπού ονόματος,  είναι ο ποιητής του στιχουργήματος που επιγράφεται «Απόκοπος» (=Αποκαμωμένος, κατάκοπος). Από τη γλώσσα του εικάζεται πως ήταν Κρητικός και πιθανόν να καταγόταν από τη γνωστή βενετοκρητική οικογένεια Brergadin ή Bregadin , την εγκατεστημένη στο Ρέθυμνο, όπου συναντούμε το ίδιο επώνυμο με τον ποιητή σε καταλόγους του 17ου αιώνα.  Το ως άνω έργο του, που πρέπει να το έγραψε γύρω στο 1450 μ.Χ., αποτελείται από 500 και πλέον ομοιοκατάληκτους δεκαπεντασύλλαβους, ανήκει δε στον κύκλο των ποιημάτων που περιγράφουν  κατάβαση στον ΄Αδη. Το ίδιο θέμα  συναντούμε στον ΄Ομηρο, στον Βιργίλιο και, στα νεότερα χρόνια, στον Δάντη.  Τον τίτλο του τον πήρε από τον πρώτο στίχο του: Μιαν από κόπου ενύσταξα, να κοιμηθώ εθυμήθην (=κάποτε νύσταξα από την κούραση κι επιθύμησα να κοιμηθώ). Γλωσσικά και λογοτεχνικά τοποθετείται μεταξύ των έμμετρων βυζαντινών μυθιστοριών και των έργων της κρητικής παραγωγής , πλησιάζοντας περισσότερο προς τα τελευταία. Ο χαρακτήρας και η γλώσσα του, παρ’ όλα τα λόγια στοιχεία,  είναι ισχυρά δημώδης, και γι’ αυτόν το λόγο διαβαζόταν από τον λαό, όπως το αποδεικνύουν οι πολυάριθμες εκδόσεις του. Σημειωτέον πως ο «Απόκοπος» αποτελεί το αντιπροσωπευκτικότερο δείγμα της πρώιμης Αναγέννησης στην κρητική λογοτεχνία. Εξάλλου αποτελεί πρώτο έντυπο κείμενο σε νεοελληνική γλώσσα, το πρώτο έντυπο λαϊκό λογοτεχνικό ανάγνωσμα, το οποίο τύπωσε για πρώτη φορά ο Κρητικός στην καταγωγή, εγκατεστημένος στη Βενετία, Νικόλαος Καλλιέργης, γιος του γνωστού τυπογράφου Ζαχαρία Καλλιέργη,  το 1509.

 

Φοίβος Ι. Πιομπίνος     piombinos.com