Η ΜΕΓΑΛΗ ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ: Ένας Κοσμικός Ύμνος στη Δημιουργία και τη Σωτηρία

Χρόνια πολλά, φωτισμένα και ευλογημένα!

Σήμερα, η Εκκλησία μας δεν γιορτάζει απλώς μια ιστορική ανάμνηση. Γιορτάζει μια παγκόσμια ανακαίνιση. Στην Ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού, υπάρχει μια στιγμή που ο χρόνος σταματά και ο ουρανός αγγίζει τη γη. Είναι η στιγμή που ο ιερέας διαβάζει τη συγκλονιστική ευχή του Αγίου Σωφρονίου, Πατριάρχου Ιεροσολύμων.

Δεν πρόκειται απλώς για ένα κείμενο. Είναι ένας ποταμός θεολογίας, ένας ύμνος δοξολογίας που αγκαλιάζει ολόκληρη την κτίση, από τα αγγελικά τάγματα μέχρι τους κόκκους της άμμου στη θάλασσα. Είναι η στιγμή που η ύλη (το νερό) συναντά το Άκτιστο Πνεύμα.

Ας διαβάσουμε με δέος αυτό το αριστούργημα της πίστης μας, και στη συνέχεια ας εμβαθύνουμε στο νόημά του:

Η ΕΥΧΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ (Απόσπασμα)

Τριὰς ὑπερούσιε, ὑπεράγαθε, ὑπέρθεε, παντοδύναμε, παντεπίσκοπε, ἀόρατε, ἀκατάληπτε· δημιουργὲ τῶν νοερῶν οὐσιῶν καὶ τῶν λογικῶν φύσεων· ἡ ἔμφυτος ἀγαθότης, τὸ φῶς τὸ ἀπρόσιτον, τὸ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον, λάμψον κἀμοὶ τῷ ἀναξίῳ δούλῳ σου· φώτισόν μου τῆς διανοίας τὰ ὄμματα, ὅπως ἀνυμνῆσαι τολμήσω τὴν ἄμετρον εὐεργεσίαν καὶ δύναμίν σου. Εὐπρόσδεκτος γενέσθω ἡ παρ’ ἐμοῦ δέησις διὰ τὸν παρεστῶτα λαόν· μὴ κωλυσάτω τὰ ἐμὰ πλημμελήματα ἐπιφοιτῆσαι τὸ Ἅγιόν σου Πνεῦμα ἐνθάδε· ἀλλὰ συγχώρησόν μοι ἀκατακρίτως βοᾶν σοὶ καὶ λέγειν καὶ νῦν, Ὑπεράγαθε· Δοξάζομέν σε, Δέσποτα Φιλάνθρωπε, Παντοκράτορ, Πρόαιώνιε Βασιλεῦ. Δοξάζομέν σε, Κτίστα καὶ Δημιουργὲ τοῦ παντός. Δοξάζομέν σε, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ Μονογενές, τὸν ἀπάτορα ἐκ Μητρός, καὶ ἀμήτορα ἐκ Πατρός. Ἐν γὰρ τῇ προλαβούσῃ ἑορτῇ νήπιόν σε εἴδομεν· ἐν δὲ τῇ παρούσῃ τέλειόν σε ὁρῶμεν, τὸν ἐκ τελείου τέλειον ἐπιφανέντα Θεὸν ἡμῶν.

Σήμερον γὰρ ὁ τῆς ἑορτῆς ἡμῖν ἐπέστη καιρός, καὶ ὁ χορὸς τῶν ἁγίων ἐκκλησιάζει ἡμῖν, καὶ Ἄγγελοι μετὰ ἀνθρώπων συνεορτάζουσι. Σήμερον ἡ χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἐν εἴδει περιστερᾶς, τοῖς ὕδασιν ἐπεφοίτησε. Σήμερον ὁ ἄδυτος Ἥλιος ἀνέτειλε, καὶ ὁ κόσμος τῷ φωτὶ Κυρίου καταυγάζεται. Σήμερον ἡ σελήνη λαμπραῖς ταῖς ἀκτῖσι τῷ κόσμῳ συνεκλαμπρύνεται. Σήμερον οἱ φωτοειδεῖς ἀστέρες τῇ φαιδρότητι τῆς λάμψεως τὴν οἰκουμένην καλλωπίζουσι. Σήμερον τὰ νέφη ὑετὸν δικαιοσύνης τῇ ἀνθρωπότητι οὐρανόθεν δροσίζουσι. Σήμερον ὁ Ἄκτιστος ὑπὸ τοῦ ἰδίου πλάσματος βουλήσει χειροθετεῖται. Σήμερον ὁ Προφήτης καὶ Πρόδρομος τῷ Δεσπότῃ προσέρχεται, ἀλλὰ τρόμῳ παρίσταται, ὁρῶν Θεοῦ πρὸς ἡμᾶς συγκατάβασιν. Σήμερον τὰ τοῦ Ἰορδάνου νάματα εἰς ἰάματα μεταποιεῖται τῇ τοῦ Κυρίου παρουσίᾳ. Σήμερον ρείθροις μυστικοῖς πᾶσα ἡ κτίσις ἀρδεύεται. Σήμερον τὰ τῶν ἀνθρώπων πταίσματα τοῖς ὕδασι τοῦ Ἰορδάνου ἀπαλείφονται. Σήμερον ὁ Παράδεισος ἠνέῳκται τοῖς ἀνθρώποις, καὶ ὁ τῆς Δικαιοσύνης Ἥλιος καταυγάζει ἡμῖν.

Μέγας εἶ, Κύριε, καὶ θαυμαστὰ τὰ ἔργα σου, καὶ οὐδεὶς λόγος ἐξαρκέσει πρὸς ὕμνον τῶν θαυμασίων σου. Σὺ γὰρ βουλήσει ἐξ οὐκ ὄντων εἰς τὸ εἶναι παραγαγὼν τὰ σύμπαντα, τῷ σῷ κράτει συνέχεις τὴν κτίσιν, καὶ τῇ σῇ προνοίᾳ διοικεῖς τὸν κόσμον. Σὺ ἐκ τεσσάρων στοιχείων τὴν κτίσιν συναρμόσας, τέσσαρσι καιροῖς τὸν κύκλον τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐστεφάνωσας.

Σὲ τρέμουσιν αἱ νοεραὶ πᾶσαι Δυνάμεις. Σὲ ὑμνεῖ Ἥλιος, σὲ δοξάζει Σελήνη, σοὶ ἐντυγχάνει τὰ ἄστρα, σὲ ὑπακούει τὸ φῶς, σὲ φρίττουσιν ἄβυσσοι, σοὶ δουλεύουσιν αἱ πηγαί. Σὺ ἐξέτεινας τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέρριν· σὺ ἐστερέωσας τὴν γῆν ἐπὶ τῶν ὑδάτων· σὺ περιετείχισας τὴν θάλασσαν ψάμμῳ· σὺ πρὸς ἀναπνοὰς τὸν ἀέρα ἐξέχεας. Ἀγγελικαὶ Δυνάμεις σοὶ λειτουργοῦσι· τῶν Ἀρχαγγέλων οἱ χοροὶ σὲ προσκυνοῦσι· τὰ πολυόμματα Χερουβίμ, καὶ τὰ ἑξαπτέρυγα Σεραφίμ, κύκλῳ ἱστάμενα καὶ ἱπτάμενα, φόβῳ τῆς ἀπροσίτου σου δόξης κατακαλύπτονται.

Αὐτὸς οὖν, Φιλάνθρωπε Βασιλεῦ, πάρεσο καὶ νῦν διὰ τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ Ἁγίου σου Πνεύματος, καὶ ἁγίασον τὸ ὕδωρ τοῦτο.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕ ΦΩΣ ΚΑΙ ΕΥΛΑΒΕΙΑ

Διαβάζοντας αυτό το κείμενο, η ψυχή πλημμυρίζει από δέος. Τι μας λέει ο Άγιος Σωφρόνιος;

Η Ταπείνωση ως Προϋπόθεση του Φωτός:

Η ευχή ξεκινά με μια συνταρακτική προσωπική εξομολόγηση του ιερέα. Μπροστά στο «απρόσιτον φως» της Τριάδας, αναγνωρίζει την αναξιότητά του και παρακαλεί τα δικά του λάθη να μην εμποδίσουν το Άγιο Πνεύμα να έρθει για τον λαό. Μας διδάσκει πως το θείο φως δεν το απαιτούμε, αλλά το ζητούμε με συντριβή καρδιάς.

Το Αιώνιο «Σήμερον» – Η Κατάργηση του Χρόνου:

Το πιο δυνατό σημείο της ευχής είναι η επαναλαμβανόμενη λέξη «Σήμερον».

«Σήμερον ο άδυτος Ήλιος ανέτειλε… Σήμερον τα νέφη υετόν δικαιοσύνης δροσίζουσι… Σήμερον ο Παράδεισος ηνέωκται…»

Για την Εκκλησία, τα Θεοφάνεια δεν έγιναν απλώς τότε. Γίνονται ΤΩΡΑ. Κάθε φορά που τελείται ο Αγιασμός, ο Ιορδάνης είναι παρών, ο Χριστός βαπτίζεται ξανά μυστικά, και ο Παράδεισος ανοίγει. Ζούμε σε έναν λειτουργικό χρόνο όπου το παρελθόν και το μέλλον ενώνονται στο παρόν του Θεού.

Μια Κοσμική Λειτουργία – Όλη η Κτίση Γιορτάζει:

Προσέξτε πόσο οικολογική και συμπαντική είναι αυτή η ευχή! Δεν γιορτάζουν μόνο οι άνθρωποι. Ο ήλιος, η σελήνη, τα αστέρια, τα σύννεφα, η άβυσσος, οι πηγές, τα τέσσερα στοιχεία της φύσης, όλα συμμετέχουν! Ο Άγιος Σωφρόνιος μας δείχνει μια κτίση ζωντανή, που τρέμει και δοξάζει τον Δημιουργό της. Ο αγιασμός των υδάτων είναι ο αγιασμός ολόκληρου του πλανήτη.

Το Μέγα Παράδοξο της Αγάπης:

«Σήμερον ο Άκτιστος υπό του ιδίου πλάσματος βουλήσει χειροθετείται».

Αυτή είναι η κορυφαία στιγμή της θεϊκής συγκατάβασης. Ο Δημιουργός σκύβει το κεφάλι κάτω από το χέρι του δημιουργήματός Του (του Ιωάννη). Ο Θεός δεν σώζει τον κόσμο με δύναμη, αλλά με άκρα ταπείνωση. Αυτή η κίνηση είναι που «μεταποιεί τα νάματα εις ιάματα», που κάνει το απλό νερό πηγή θεραπείας και αφθαρσίας.

Ευχή:

Ας κρατήσουμε αυτό το «Σήμερον» στην καρδιά μας όλη τη χρονιά. Εύχομαι ο Μεγάλος Αγιασμός που λάβαμε σήμερα να γίνει πηγή δύναμης, ψυχικής και σωματικής υγείας για όλους μας. Ας επιτρέψουμε στο Φως που φανερώθηκε σήμερα να διαλύσει κάθε προσωπικό μας σκοτάδι.

Καλή Φώτιση!