Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΒΛΑΚΕΙΑ ΚΑΙ Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ

Σύμφωνα με τους ειδικούς η ανοησία έχει τελικά τη δική της ιδιαίτερη αξία επειδή αποκαλύπτει με μοναδικό τρόπο πώς λειτουργεί ο άνθρωπος ενώ δύσκολα μπορεί να εξαλειφθεί.

«Μόνο δύο πράγματα είναι άπειρα: το σύμπαν και η ανθρώπινη βλακεία και για το πρώτο δεν είμαι σίγουρος» είχε πει χαρακτηριστικά ο Άλμπερτ Αϊνστάιν.

Δεν υπάρχει άλλη αμαρτία εκτός από την ηλιθιότητα είχε τονίσει και ο Όσκαρ Ουάιλντ, ο οποίος κατά την άφιξή του στις ΗΠΑ το 1882 είχε δηλώσει με τον γνωστό του σαρκασμό «δεν έχω τίποτα να δηλώσω παρά μόνο την ιδιοφυΐα μου».

Από την πλευρά του ο Μπέρτραντ Ράσελ παρατηρούσε με νόημα πως το πρόβλημα με τον κόσμο είναι ότι οι ανόητοι είναι απόλυτα βέβαιοι για τον εαυτό τους ενώ οι ευφυείς είναι γεμάτοι αμφιβολίες.

Η βλακεία γοητεύει διαχρονικά φιλοσόφους, ψυχολόγους και επιστήμονες και προβληματίζει έντονα όλους τους υπόλοιπους κοινούς ανθρώπους.

Σε αντίθεση με την απλή άγνοια η βλακεία συχνά περιγράφεται ως μια επίμονη άρνηση της λογικής μια άκριτη εμπιστοσύνη σε ψευδείς πληροφορίες και μια ολοκληρωτική αδυναμία αυτοκριτικής.

Οι ειδικοί διαχωρίζουν τις έννοιες με σαφήνεια. Η αφέλεια συνδέεται συνήθως με την έλλειψη εμπειρίας και λειτουργεί ως μέρος της προσωπικής εξέλιξης αφού οι άνθρωποι μαθαίνουν από τα λάθη τους.

Οι λανθασμένες αποφάσεις αποδίδονται συχνά σε απροσεξία ή στιγμιαία κακή κρίση.

Η ανοησία αντίθετα χαρακτηρίζεται από απερισκεψία ενώ η ηλιθιότητα φανερώνει απόλυτη αδιαφορία για τις συνέπειες των πράξεων οδηγώντας σε επαναλαμβανόμενα λάθη που βλάπτουν τόσο το ίδιο το άτομο όσο και τους γύρω του.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν υπάρχει τελικά κάποιο αντίδοτο στη βλακεία.

Πολλοί ερευνητές θεωρούν πως η απάντηση βρίσκεται στην αμφισβήτηση των βεβαιοτήτων μας στην αποδοχή ότι μπορεί να κάνουμε λάθος και στην αναζήτηση τεκμηριωμένης γνώσης αντί για εύκολες βεβαιότητες.

Με λίγα λόγια συνειδητοποιούμε ότι η άποψή μας μπορεί να μην είναι σωστή και ψάχνουμε να βρούμε για ποιο λόγο συμβαίνει αυτό.

Ο Χόρχε Φελίπε ντα Σίλβα Γκόμες διακεκριμένος Καθηγητής Οργανωσιακής Συμπεριφοράς στο Πανεπιστήμιο της Λισαβόνας μελέτησε εκτενώς την ανθρώπινη βλακεία και τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζει τη λειτουργία των κοινωνιών.

Υποστηρίζει ότι η ανθρώπινη βλακεία δεν αποτελεί απλώς ένα ατομικό χαρακτηριστικό αλλά ένα ευρύτερο κοινωνικό φαινόμενο με πραγματικές επιπτώσεις στη λήψη αποφάσεων στην πολιτική στην οικονομία και στην καθημερινότητα.

Η έρευνα επισημαίνει ότι ακόμα και ιδιαίτερα ευφυείς άνθρωποι μπορούν υπό συνθήκες πίεσης ή υπερβολικής αυτοπεποίθησης να ενεργήσουν χωρίς καμία λογική.

Ο καθηγητής βασίζει την έκθεσή του στη Θεωρία της Βλακείας του Ντίτριχ Μπονχέφερ και τις Πέντε Θεμελιώδεις Αρχές της Ανθρώπινης Βλακείας του Ιταλού ιστορικού Κάρλο Τσιπόλα σύμφωνα με τις οποίες οι ανόητοι άνθρωποι είναι συχνά πιο επικίνδυνοι από τους κακούς ή τους αφελείς επειδή προκαλούν ζημιά χωρίς κανένα απολύτως όφελος ούτε για τους ίδιους ούτε για τους άλλους.

Υπάρχει ένα σημαντικό επιστημονικό κενό στην κατανόηση των ηλίθιων πράξεων τη στιγμή που οι συνέπειες των ενεργειών αυτών είναι πιθανώς εξίσου σημαντικές με τις έξυπνες αν όχι περισσότερο.

Αυτό το κενό αιτιολογείται επειδή η ηλιθιότητα γενικά θεωρείται κάτι που πρέπει απλώς να αποφευχθεί ή να μειωθεί με κάθε δυνατό μέσο χωρίς να αναλύεται σε βάθος.