Στέλιος Νικολαΐδης

Και όμως, η Μήδεια του μύθου δεν σκότωσε τα παιδιά της!

today27 Οκτωβρίου, 2021

Background
share close

“Το δίκιο δε φωλιάζει στα μάτια των θνητών · δίχως να μάθεις τι κρύβει κάποιος στην καρδιά του τον μισείς μ’ ένα σου βλέμμα μοναχά, χωρὶς ποτέ κακό να σου ’χει κάνει.” Μήδεια, Ευριπίδη

Έχουμε πληθώρα συνθέσεων-ανακατασκευών του μύθου της Μήδειας με την ευριπίδειο μορφή να θεωρείται πρωτότυπη. Έτσι η πρωταγωνίστρια δεν είναι ποτέ η ίδια, αλλά αλλάζει ώστε σήμερα πια να μιλάμε για Μήδειες και για ένα πλουραλισμό των προσωπείων της ηρωίδας. Όλες τους όμως εισάγουν, με πρώτο διδάξαντα τον Ευριπίδη, την παιδο-κτονία στη δράση τους: αυτό είναι γεγονός οξύμωρο, αν σκεφτεί κανείς ότι η παράδοση μιλά για την Μήδεια και τα παιδιά της ως παρουσίες αλληλένδετες και ότι η Μήδεια εμφανίζεται συγχρόνως ως θεότητα της γονιμότητας και της μητρότητας.

Η Μήδεια είναι η ηρωίδα που «μήδεται» δηλαδή προνοεί, νοιάζεται, γνωρίζει τις τελετές των μυστών και μεταφέρει τη γνώση της στην Ελλάδα. Το όνομα Μήδεια προέρχεται από το ρήμα μέδομαι, το οποίο σημαίνει προνοώ, μελετώ, διαλογίζομαι και φροντίζω, καθώς και επινοώ, μηχανεύομαι και εν τέλει κυβερνώ, άρχω. Στην ενεργητική του διάθεση, μέδω, το ρήμα αποκτά τη σημασία του εξουσιάζω, προστα-τεύω. Φορέας και εκπρόσωπος ενός αρχαϊκού πολιτισμού, ανήκει σ’ ένα είδος «ορφισμού».

Είναι ερωμένη, ερωτευμένη μάγισσα που σώζει τον εραστή και τους συντρόφους της, είναι μάνα αλλά και «Μέδουσα» και «Σκύλλα», η «πανφάρμακη ξείνα» κατά τον Πίνδαρο. Θεωρείται μάγισσα, γιατί παρασκευάζει προστατευτικές αλοι-φές, χρησιμοποιεί ξόρκια, δηλητηριάζει, μαγνητίζει με το βλέμμα, προκαλεί ύπνο, έχει μαντικές ικανότητες, φονεύει (θυσιάζει, ανθρωποθυσία) ή βάζει άλλους να φονεύουν τελετουργικά και κομματιάζει. Επίσης υπόσχεται και επιδιώκει με τελετουργικές δράσεις, ξόρκια και ουσίες την αναπαρα-γωγή, αιώνια νιότη και την αθανασία.

Ως «Θεοειδής μάγισσα» την κοσμεί ο Page, ο οποίος της αποδίδει μαγικό θρησκευτικές αρετές. Και όμως η Μήδεια δεν σκότωσε τα παιδιά της· η Μήδεια του μύθου, γιατί η Μήδεια του Ευριπίδη, ναι, το έκανε, τα σκότωσε και τα δύο. Όχι πως έκανε λίγα εγκλήματα η Μήδεια του μύθου: έκοψε κομματάκια τον αδελφό της και τον σκόρπισε στην θάλασσα, αργότερα έβαλε τις κόρες του Πελία να σκοτώσουν τον πατέρα τους, αλλά τα παιδιά της όχι, δεν τα σκότωσε. Ούτε η Μήδεια του Πίνδαρου σκότωσε τα παιδιά της. Αγάπησε τον Ιάσονα και τον βοήθησε με τα μαγικά της να κλέψει το χρυσόμαλλο δέρας αλλά ως εκεί. Το ίδιο και η Μήδεια του Απολλώνιου του Ρόδιου. Μετά από εντολή της Αφροδίτης, ο Έρωτας σημάδεψε την καρδιά της κι αγάπησε παράφορα τον Ιάσονα με τον οποίο, μετά από πολλές περιπλανήσεις, κατέληξαν στην Αίγινα και τέλος καλό.

Η Μήδεια λοιπόν δεν σκότωσε τα παιδιά της. Τώρα πώς του ήρθε του Ευριπίδη, τέτοια ιδέα είναι μεγάλη ιστορία!

Όμως τι απέγινε η Μήδεια;

Μετά την εξορία της από την Κόρινθο λέγεται ότι η Μήδεια κατέφυγε στον Ηρακλή, στις Θήβες, βρήκε όμως τον ήρωα να έχει πάθει μανία και να έχει σκοτώσει τους γιους του. Από την μανία του τον γιάτρεψε με τα φάρμακα της. Πριν εξοριστεί από την Κόρινθο, η Μήδεια είχε εξασφαλίσει την βοήθεια του Αιγέα, γιατί του είχε υποσχεθεί ότι με τα βότανά της θα τον απάλλασσε από την ατεκνία του. Έτσι την βλέπουμε να φτάνει στην Αθήνα πάνω σε ένα άρμα που το έσερναν φτερωτοί δράκοντες όπου και ενώθηκε με τον Αιγέα και απέκτησαν ένα γιο, τον Μήδο, τον μετέπειτα επώνυμο ήρωα των Μήδων. Μετά την αποτυχημένη προσπάθειά της να σκοτώσει τον γιο του Αιγέα Θησέα, εξορίστηκε και από εκεί. Επέστρεψε στην Ασία με τον γιο τους και στη συνέχεια στην πατρίδα της, όπου

αποκατέστησε τον πατέρα της στον θρόνο, τον οποίο είχε πάρει με την βία ο αδελφός του Πέρσης.

Στα παλιά χρόνια η Μήδεια λατρευόταν ως θεά στην Κόρινθο, παραμερίστηκε όμως όταν η λατρεία της Ήρας πέρασε από το Άργος στην Κόρινθο. Ο μύθος της Μήδειας έχει σχετιστεί με λατρευτικές παραδόσεις τόσο στην Αθήνα, όσο και στην Κόρινθο. Στο Δελφίνιο της Αθήνας το όνομά της είχε συνδεθεί με ένα μνημείο όπου εορταζόταν κάθε χρόνο η αποτυχημένη απόπειρά της να δολοφονήσει το Θησέα.

Τέλος, στην Κόρινθο η Μήδεια σχετιζόταν με μια ετήσια εκδήλωση η οποία περιλάμβανε επτά νεαρά αγόρια και επτά νεαρά κορίτσια (όσα και τα παιδιά που της σκότωσανε οι Κορίνθιοι). Για να εξιλεωθούν οι Κορίνθιοι, έστησαν στον τάφο τους το άγαλμα μιας γυναικείας μορφής με άγρια έκφραση που το ονόμαζαν Δείμα = Φόβητρο. Τα έντυναν στα μαύρα, τους έκοβαν τα μαλλιά και έκαναν θυσίες. Με αυτόν τον τρόπο προσπαθούσαν να εξευμενίσουν και τα παιδιά της Μήδειας και την οργή της θεάς Ήρας.

Η Μήδεια, για όσα διαπράττει ή σκέφτεται να διαπράξει, διώκεται από την πατρίδα της, από την Ιωλκό, από την Κόρινθο, από την Αθήνα. Ωστόσο, μετά το πέρας του τελευταίου της “εγκλήματος” ανέρχεται στους ουρανούς με άρμα που στέλνει ο Ήλιος και μεταφέρεται στα Ηλύσια πεδία, όπου παντρεύεται στον Αχιλλέα!

Για το τέλος της γράφει ο Ρόμπερτ Γκρέιβς: «Η Μήδεια δεν πέθανε ποτέ αλλά έγινε αθάνατη και βασίλευε στα Ηλύσια Πεδία, όπου λέγεται από μερικούς ότι εκείνη ήταν που παντρεύτηκε τον Αχιλλέα και όχι η Ελένη όπως γράφτηκε…».

Για την σωματική της αθανασία το βεβαιώνει και ο Karl Kerenyi: «Η Μήδεια ήταν αθάνατη…» γράφει μεταξύ άλλων για την πριγκίπισσα από την Κολχίδα που ήρθε στην Ελλάδα. Η έρευνα έγινε σαν μια αποκατάσταση στον μύθο και στο όνομα αυτής της γυναίκας. Η Μήδεια εκδιώχθηκε και μυθολογικά αλλά και μέσα από τις σκέψεις των ανθρώπων σαν

μίασμα, σαν την ντροπή, το στίγμα που δεν αντέχεται να ζει όχι μόνο στην μνήμη, αλλά να προκαλεί απέχθεια ακόμα και στο άκουσμα του ονόματός της… Ποτέ πια μανάδες δεν ξαναδώσανε στις κόρες τους το όνομα Μήδεια.

Η Μήδεια πλέον είναι η μάγισσα που τιμάται. Είναι η γυναίκα που αγάπησε. Είναι ο άνθρωπος που χάρισε απλόχερα τις γνώσεις της όταν το δίκαιο ήταν παρών και άξιζε να φανερωθεί. Όχι λοιπόν! Όχι! Η Μήδεια δεν σκότωσε τα παιδιά της. Αλλά ακόμη και να το έκανε στην προσπάθεια της να τα κάνει αθάνατα, ή αν τα σκότωσαν αντίπαλοι της, ας κρατή-σουμε για το τέλος τα λόγια του Ντοστογιέφσκι: «Γιατί σε τελευταία ανάλυση η Μήδεια μόνο να κατηγορείται ως εγκληματίας, την ίδια στιγμή που απαλλάσσονται όσοι κάνουν τους πολέμους και ευθύνονται για εκατομμύρια θανάτους παιδιών σ’ όλο τον κόσμο;»

Η Μήδεια αντιπροσωπεύει οτιδήποτε διαφορετικό και ξένο προς αυτό που ονομαζόταν Έλληνας. Την παίρνει ο Ιάσωνας την χρησιμοποιεί εκεί που την χρειάζεται και στην συνέχεια προσπαθεί να την «εκπολιτίσει» στην πατρίδα του, να την κάνει «νοικοκυρά» και ταυτόχρονα «γιάτρισσα». Η Μήδεια όμως αντιδρά, ο Ιάσωνας δεν έχει την κοινωνική αποδοχή που χρειάζεται ως ήρωας και έτσι την παραγκωνίζει. Τότε η Μήδεια αποφασίζει να επιστρέψει στον τόπο της και, φυσικά, θα πάρει μαζί της και τα παιδιά της.

Συντάκτης: Στέλιος Νικολαΐδης

Rate it

Προηγούμενο άρθρο

Στέλιος Νικολαΐδης

ΣΟΥ ΑΡΕΣΕΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ; ΠΟΛΥ ΩΡΑΙΑ…

ΝΑ ΞΕΡΕΙΣ ΟΤΙ ΜΟΝΟ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ, ΟΠΟΙΟ ΚΟΜΜΑΤΙ ΚΑΙ ΑΝ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ, ΘΕΡΑΠΕΥΕΙ ΚΑΤΙ ΜΕΣΑ ΣΟΥ, ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΑΝ ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΕΙΣ ΤΗΝ ΑΠΟΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ... Η ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ, Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΝΟΗΣΗΤΡΟΝΙΚΗ, ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΗ ΥΠΕΡΜΗΧΑΝΗ ΠΟΥ Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΦΡΟΥΝΤ ΕΙΝΑΙ ΣΑΝ ΕΝΑ ΠΟΔΗΛΑΤΟ ΜΕ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΡΟΔΕΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΕ ΕΝΑ ΔΙΑΣΤΗΜΟΠΛΟΙΟ... ΣΤΟ ΕΝΑ ΣΕ ΞΑΠΛΩΝΟΥΝ ΣΕ ΕΝΑ ΝΤΙΒΑΝΙ ΚΑΙ ΜΙΛΑΣ,  ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΣ ΚΑΠΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ... ΑΛΛΑ ΟΤΑΝ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ […]

today27 Οκτωβρίου, 2021

Σχολιάστε το άρθρο (0)

Αφήστε το σχόλιό σας

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *


[wpens_easy_newsletter firstname="no" lastname="no" button_text="Εγγραφή"]

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

0%