Η λόγια πρόθεση υπέρ, συντασσόμενη με γενική, έχει την έννοια της υπεράσπισης, της υποστήριξης, της ωφέλειας, της ευεργεσίας: έπεσε μαχόμενος υπέρ πίστεως και πατρίδος / αυτή την εβδομάδα πραγματοποιήθηκε έρανος υπέρ των καρκινοπαθών / ο βασιλιάς παραιτήθηκε υπέρ του διαδόχου. Η φράση (α) τάσσομαι ή είμαι υπέρ σημαίνει ότι υιοθετώ και υποστηρίζω κάτι, ασπάζομαι κάτι: η βουλή τάχθηκε υπέρ της κατάργησης των κλειστών επαγγελμάτων (β) τα υπέρ και τα κατά […]
Κυδώνι καλείται ο καρπός του δέντρου της κυδωνιάς, μεγάλος, σφαιρικός, κίτρινου χρώματος, με δυνατό άρωμα και στυφή γεύση, που χρησιμοποιείται στη ζαχαροπλαστική και γενικότερα στη μαγειρική: γλυκό κυδώνι / κομπόστα κυδώνι / ψητό στο φούρνο με κυδώνι. Κυδώνι καλείται επίσης κοινώς ένα οστρακοειδές μαλάκιο, ένα είδος αχηβάδας. Φοίβος Ι. Πιομπίνος piombinos.com
Η λέξη ρόκα σημαίνει το υφαντουργικό εκείνο εργαλείο σε σχήμα λεπτής, ξύλινης ράβδου, στην άκρη της οποίας τύλιγαν το νήμα μαλλιού ή βαμβακιού που το προόριζαν οι γυναίκες για γνέσιμο. Αρχαιοπρεπές συνώνυμό της είναι η λέξη ηλακάτη. Ρόκα ονομάζεται επίσης 1. ένα αυτοφυές φυτό του οποίου οι βλαστοί χρησιμοποιούνται ως σαλατικό, καθώς επίσης και ως κτηνοτροφικό φυτό 2. ο κώνος του καλαμποκιού. Φοίβος Ι. Πιομπίνος piombinos.com
Επανέρχομαι γι’ άλλη μία φορά στο καυτό θέμα των κλινικά νεκρών. Εκατομμύρια νεκροί υπάρχουν σε ολόκληρη την υφήλιο κάθε χρόνο. ΄Ομως τα ζωτικά τους όργανα δεν προσφέρονται για μεταμοσχεύσεις. Μοσχεύματα λαμβάνονται μόνο από κλινικά νεκρούς, οι οποίοι προφανέστατα δεν είναι νεκροί, ειδαλλιώς δεν θα χρειαζόντουσαν τον επιθετικό προδιορισμό που τους διακρίνει, που τους διαφοροποιεί από τους απλώς νεκρούς. Αφορμή για την επαναφορά στην επικαιρότητα του παραπάνω ζητήματος μού την έδωσε ένα […]
Η λέξη έκκληση σημαίνει την αίτηση συνήθως βοήθειας, το κάλεσμα που απευθύνει κανείς σε συγκεκριμένους αποδέκτες για σημαντικό σκοπό: ο ΟΗΕ απηύθυνε έκκληση προς τις αντιμαχόμενες ομάδες στη Ουκρανία για την κατάπαυση των εχθροπραξιών. Η λέξη έκλυση σημαίνει: 1. την αποδέσμευση από κάτι (συνήθως από ηθικές δεσμεύσεις), την ηθική χαλάρωσηκαι εκτροπή, τον ηθικό εκπεσμό: έκλυση ηθών 2. ΦΥΣ.-ΧΗΜ. την αποδέσμευση και διάχυση ενέργειας στο περιβάλλον: έκλυση θερμότητας / ραδιενέργειας / […]
Το ουσιαστικό λήμμα σημαίνει κάθε λέξη που περιλαμβάνεται και σχολιάζεται μέσα σ’ ένα λεξικό· εμφανίζεται με τον βασικό της τύπο, δηλαδή στην ονομαστική ενικού για τα ουσιαστικά και τα επίθετα, στο α’ πρόσωπο ενικού οριστικής ενεργητικού ενεστώτος για τα ρήματα κ.ο.κ., και εξαίρεται συνήθως με έντονα γράμματα: η σπουδαιότητα ενός λεξικού κρίνεται από τον πλούτο των λημμάτων του. Το ουσιαστικό λίμα αναφέρεται στο ατσάλινο εργαλείο με χαρακιές ή δόντια, […]
Συνεχίζοντας την ανάγνωση του πονήματος του Γιάννη Δημ. Τσίβη, Χανιά 1252-1940, εκδ. Έρεισμα, Χανιά 2014, σελ. 316, στάθηκα σ’ ένα άλλο περιστατικό της πρόστυχης αγγλικής πολιτικής στα επαναστατικά γεγονότα της Κρήτης. ΄Οταν κατά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1877-1878 νικήθηκε η Τουρκία, οι μεγάλες ευρωπαϊκές Δυνάμεις βρήκαν την ευκαιρία να κανονίσουν, σύμφωνα με τα συμφέροντά τους, την τύχη των ευρωπαϊκών λαών που στέναζαν υπό την οθωμανική κατοχή. Για το σκοπό αυτόν […]
΄Ολες ανεξαιρέτως οι γλώσσες του κόσμου –άλλες περισσότερες και άλλες λιγότερες- περιλαμβάνουν στο λεξιλόγιό τους πληθώρα λέξεων ξένων γλωσσών, τις οποίες δανείστηκαν για διαφόρους λόγους που δεν είναι του παρόντος να τους αναλύσουμε. Τούτο είναι σχεδόν πάντοτε ωφελιμότατο, επειδή δίνει την ευκαιρία στη δανειζόμενη γλώσσα να εμπλουτίζεται. Τούτο βέβαια είναι καλό εφόσον η γλώσσα αυτή αφομοιώνει πλήρως τις δάνειες λέξεις, μεταβάλλοντάς τις σύμφωνα με τους γραμματικούς κανόνες της, ευθυγραμμίζοντάς τις στο […]
Πρόσφατα διάβασα το ενδιαφέρον βιβλίο του Γιάννη Δημ. Τσίβη, Χανιά 1252-1940, εκδ. ΄Ερεισμα, Χανιά 2014, σελ. 316, και για άλλη μία φορά διαπίστωσα τον ολέθριο ρόλο που διαδραμάτισε, μεταξύ άλλων ξένων δυνάμεων, η Αγγλία στα ελληνικά ζητήματα. Αυτή τη φορά θα επικεντρωθώ στην Επανάσταση του Εικοσιένα στην Κρήτη, η οποία άρχισε στα τέλη Μαϊου 1821 κι έληξε τυπικά και ουσιαστικά με τη Διακήρυξη του Κρητικού Συμβουλίου της 25ης Νοεμβρίου […]
Εκπομπή λόγου και τέχνης με την Μαρία Παπαϊωάννου
close
