Φοίβος Πιομπίνος

Γλωσσικά τινα (ΡΙ’): τα λόγια επίθετα σε –ων, -ων, -ον

today2 Αυγούστου, 2013

Background
share close

Σημαντικός αριθμός λογίων επιθέτων (π.χ. αγνώμων, αιθεροβάμων, ατέρμων, αφρων, βασιλόφρων, δεισιδαίμων, εθνικόφρων, ειδήμων, ευγνώμων, ευδαίμων, ισχυρογνώμων, μείζων, μετριόφρων, νοήμων, νομιμόφρων, παράφρων, πλείων, σώφρων, φιλοθεάμων, φιλόφρων κ.λπ.) χρησιμοποιούνται και στις μέρες μας στον δοκιμιακό κυρίως λόγο. Το αρσενικό και το θηλυκό γένος των επιθέτων τούτων συμπίπτουν στην κλίση τους, αφού είναι τριγενή αλλά δικατάληκτα επίθετα. Στον καθημερινό λόγο επικτατεί η τάση να χρησιμοποιείται ο μεταπλασμένος τύπος τους σε –ας. ΄Οπως δηλαδή λέγεται χειμώνας (αντί του αρχαίου χειμών), αιώνας (αντί του αρχαίου αιών), έτσι πλάστηκε και άφρονας κοντά στο άφρων, δεισιδαίμονας (αντί του δεισιδαίμων), παράφρονας (αντί του παράφρων) κ.ο.κ. Τούτο ωστόσο συμβαίνει στην πράξη μόνο στο αρσενικό, όταν το επίθετο χρησιμοποιείται ως προσδιορισμός (π.χ. «ο ισχυρογνώμονας διευθυντής», αλλά ελάχιστα ή καθόλου «η ισχυρογνώμονας διευθύντρια»). ΄Οταν όμως το επίθετο χρησιμοποιείται ως κατηγορούμενο, τότε ο τύπος σε –ας χρησιμοποιείται συχνά από τους ομιλητές και για το θηλυκό (π.χ. η διευθύντρια μας είναι πολύ ισχυρογνώμονας).
Στην τάση απλοποίησης που παρατηρείται με τα εν λόγω επίθετα, ανήκει και η ακινησία του τόνου, που έχει επικρατήσει στο ουδέτερο μερικών επιθέτων έναντι παλαιότερων τύπων που αναβίβαζαν τον τόνο (π.χ. το ευγνώμον έθνος, όχι το εύγνωμον έθνος, το φιλοθεάμον κοινό, όχι το φιλοθέαμον κοινό, το βασιλόφρον κόμμα, όχι το βασίλοφρον κόμμα). Μόνο το ουδέτερο έλασσον διατηρεί τον αρχικό τόνο του.

 

Φοίβος Ι. Πιομπίνος  piombinos.blogspot.gr

Συντάκτης: Φοίβος Πιομπίνος

Rate it

Προηγούμενο άρθρο

Φοίβος Πιομπίνος

Ο εμπαιγμός της Ελλάδας

Το αποφάσισαν τελικά οι δανειστές της Ελλάδας στην Ευρωζώνη, αφού μάς έψησαν κυριολεκτικά το ψάρι στα χείλη, να προχωρήσουν στην εκταμίευση της τρίτης δόσης προκειμένου να «αντιμετωπιστεί η κρίση του χρέους» (!) Μή χαίρεστε όμως και θριαμβολογείτε προκαταβολικά, γιατί αυτή η δόση θα μάς δοθεί σε τρεις δόσεις. Η δόση δηλαδή θα εκταμιευτεί σε δόσεις. Αν αυτό δεν είναι εξοργιστικός εμπαιγμός της Ελλάδας, τότε πώς να το χαρακτηρίσουμε; Σε ανακοίνωσή […]

today2 Αυγούστου, 2013

Σχολιάστε το άρθρο (0)

Αφήστε το σχόλιό σας

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *


[wpens_easy_newsletter firstname="no" lastname="no" button_text="Εγγραφή"]

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

0%