Κείμενα

Ορθογραφικά (Η’): οι ομόηχες λέξεις «τόνος» και «τόννος»

today2 Αυγούστου, 2013

Background
share close

Πρόκειται για τρεις διαφορετικές στην προέλευση και τη σημασία τους λέξεις.
Ο τόνος δηλώνει γλωσσολογικά το ύψος ή την ένταση της φωνής στον προφορικό λόγο σε ένα σημείο λέξεως, καθώς και το διακριτικό σημείο (οξεία, βαρεία και περισπωμένη) που σημειώνεται πάνω από το φωνήεν συλλαβής μιας λέξης (π.χ. παραλείπω τους τόνους στις λέξεις όταν γράφω). Επίσης δηλώνει το ύψος, την ένταση της φωνής (π.χ. ύψωσε τον τόνο της φωνής του για ν’ ακουστεί καλύτερα / ο υπουργός ανέβασε κατά τη συζήτηση τους τόνους). Στη ζωγραφική δηλώνει το βαθμό έντασης, τη διαβάθμιση φωτός και σκιάς (π.χ. μου αρέσουν οι πίνακες με ζεστούς τόνους). Στη μουσική δηλώνει τον μουσικό ήχο, το φθόγγο, το τονικό ύψος (π.χ. αυτό το πιάνο είναι κουρδισμένο ενάμιση τόνο πιο ψηλά από το άλλο). H λέξη προέρχεται από τη ρίζα τεν- (πβ. τέ-νων, τείνω).
Ο τόνος είναι μονάδα βάρους ίση μέ χίλια χιλιόγραμμα, αλλά πολλές φορές χρησιμοποιείται προκειμένου να δηλωθεί μια πολύ μεγάλη ποσότητα (π.χ. η γυναίκα μου πήγε στη λαϊκή κι αγόρασε έναν τόνο πατάτες). Επίσης είναι μέτρο χωρητικότητας πλοίων κι επομένως συνώνυμος της λέξης κόρος.
Ο τόννος είναι ένα ψάρι με σώμα μεγάλο και παχύ, σχήμα στρακτοειδές, χρώμα σκούρο μπλε στη ράχη και σταχτί στην κοιλιά, που ζει κυρίως στη Μεσόγειο και στον Ατλαντικό και το κρέας του είναι νοστιμότατο. Η λέξη αυτή είναι αντιδάνειο της ιταλικής tonno, η οποία ανάγεται στο αρχαίο ελληνικό θύννος (επιστ. thunnus), όπως άλλωστε το αντίστοιχο αγγλικό tuna, το γαλλικό thon, το ισπανικό atun και το αραβικό tun.

 

Φοίβος Ι. Πιομπίνος    piombinos.blogspot.gr

Συντάκτης: Φοίβος Πιομπίνος

Rate it

Προηγούμενο άρθρο

Κείμενα

Γλωσσικά τινα (ΠΣΤ’): η χρήση των λογίων επιθέτων σε –ων, -ων, -ον

Σημαντικός είναι ο αριθμός των λογίων τριγενών και δικατάληκτων επιθέτων σε –ων, -ον που χρησιμοποιούνται και σήμερα ιδίως στον δοκιμιακό λόγο (π.χ. αβρόφρων, αγνώμων, αιθεροβάμων, ακτήμων, αλλόφρων, ατέρμων, άφρων, βασιλόφρων, γενναιόφρων, δεισιδαίμων, δουλόφρων, εθνικόφρων, ειδήμων, είρων, ελάσσων, ελεήμων, ελευθερόφρων, ευγνώμων, ευδαίμων, ήσσων, ισχυρογνώμων, κρείσσων, ματαιόφρων, μεγαλόφρων, μείζων, μετριόφρων, νοήμων, νομιμόφρων, οικτίρμων, ορθόφρων, παράφρων, πείσμων, πολυπράγμων, σώφρων, ταπεινόφρων, υψηλόφρων, φιλοθεάμων, φιλοπράγμων, φιλόφρων κ.ά.). Τα εν λόγω επίθετα κλίνονται όπως στην καθαρεύουσα. […]

today2 Αυγούστου, 2013

Σχολιάστε το άρθρο (0)

Αφήστε το σχόλιό σας

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *


[wpens_easy_newsletter firstname="no" lastname="no" button_text="Εγγραφή"]

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

0%