Φοίβος Πιομπίνος

Ορθογραφικά (ΚΔ’): λέξεις που γράφονται με δύο ρω

today9 Νοεμβρίου, 2013

Background
share close

Ελάχιστες είναι οι απλές, δηλαδή οι μη σύνθετες, λέξεις που γράφονται με   –ρρ. Είναι οι εξής: 1. θάρρος εξ ου θαρραλέος, θαρρετός, θαρρώ, ενθαρρύνω, ενθάρυνση, ενθαρυντικός 2. αρραβώνας εξ ου αρραβωνιάζω, αρραβωνιαστικός, -ιά 3. άρρεν εξ ου αρρενωπός, αρρενογονία 4. πυρρός, δηλαδή κοκκινωπός, εξ ου πυρρόξανθος, πυρρότριχος 5. πυρρίχι, δηλαδή το είδος του αρχαίου χορού, η πυρρίχη και 6. ορρωδώ, δηλαδή κάνω πίσω. Επίσης τα κύρια ονόματα: Δυρράχιο, Πύρρος, Σέρρες, Τυρρηνία και τα παράγωγά τους.

Αντιθέτως, πλήθος σύνθετων λέξεων, που ως απλές λέξεις αρχίζουν από ρ-, διπλασιάζουν λόγω της συνθέσεως το ρ- και γράφονται με δύο –ρ: 1. ρέω – αιμορραγία, παλίρροια, επιρροή, απορρέω, απόρροια, διαρροή κ.λπ. 2. ρέπω –  αντίρροπος, ετοιμόρροπος, ισορροπία 3. ρητός – αντίρρηση, αναντίρρητος 4. ριπίδι/ριπίζω – αναρριπίζω 5. ρώννυμι/ρωννύω – αναρρωννύω, ανάρρωση, άρρωστος 6. ρυθμός – ιδιόρρυθμος, ομόρρυθμος, μεταρρυθμίζω, απορρύθμιση κ.ά. 7. ρίπτω – απορρίπτω  8. ροφώ – απορροφώ, αναρρόφηση  9. ράπτω – συρράπτω, συρραφή, μηχανορράφος κ.ά. 10. ράσσω – σύρραξη  11. ρικνούμαι – συρρικνώνω, συρρίκνωση κ.ά.

Μέ δύο –ρρ- γράφονται και τα σύνθετα λέξεων που το α΄συνθετικό λήγει σε –ν, όπως λ.χ. εν, συν, πάλιν. ΄Ετσι, εν+ρινος >έρρινος, συν+ρίζα>σύρριζα, συν+ρέω>συρρέω, πάλιν+ροή>παλίρροια, παν+ρήσις>παρρησία.

Αν το φωνήεν πριν από το –ρ– είναι μακρό (δηλαδή ένα από τα φωνήεντα η, ω ή δίφθογγος ει, οι, αι, ευ κ.λπ.), τότε η λέξη γράφεται με ένα –ρ-: εύρωστος (αλλά άρρωστος), αείροος (άλλά επιρροή), εύρυθμος (αλλά ομόρρυθμος).

Με δύο –ρ- γράφονται επίσης οι ιστορικοί χρόνοι (δηλαδή ο παρατατικός και ο αόριστος)ρημάτων από ρ-, που ανάγονται στην αρχαία ή τη λόγια γλωσσική παράδοση: π.χ. ρέω –  έρρεε το ποτάμι, ρίπτω – ερρίφθη ο κύβος. Ωστόσο, γράφονται με ένα –ρ- όλα τα νεότερα σύνθετα, όπως π.χ. ξε-ριζώνω, ξανα-ρίχνω,ανα-ρωτιέμαι, ασπρό-ρουχα, αγριο-ροδακινιά, καλο-ρίζικος, μονο-ρούφι, μισο-ραγισμένος κ.ά., τα μεταπλασμένα ρήματα, όπως π.χ. ράπτω>ράβω – έραψα κ.ά. καθώς και οι ξένες λέξεις, όπως π.χ. καρό, περούκα, σαβούρα κ.λπ.

 

Φοίβος Ι. Πιομπίνος   piombinos blogspot.com

Συντάκτης: Φοίβος Πιομπίνος

Rate it

Προηγούμενο άρθρο

Φοίβος Πιομπίνος

Γλωσσικά τινα (ΡΚΘ’): τα επιρρήματα «επομένως» και «συνεπώς»

  Το επίρρημα επομένως λέγεται για κάτι όπως προκύπτει βάσει της λογικής, όπως είναι λογικό βάσει προηγούμενων στοιχείων: έχουν ληφθεί όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας, και επομένως δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας. Συνώνυμά του είναι τα εξής: κατά συνέπεια, συνεπώς, άρα, κατ’ ακολουθίαν, ως εκ τούτου. Το επίρρημα συνεπώς είναι νεότερη λέξη, αφού απαντά σε μεταφράσεις από τα μέσα του 19ου αιώνα και πλάστηκε από λογίους για να αποδοθεί η γαλλική […]

today8 Νοεμβρίου, 2013

Σχολιάστε το άρθρο (0)

Αφήστε το σχόλιό σας

Το email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *


[wpens_easy_newsletter firstname="no" lastname="no" button_text="Εγγραφή"]

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

0%